Nakakalito ang mga Terms sa Tri-People Concept

July 17, 2008

kaka alih- July 17, 2008

Hindi lang natin miminsan tinatalakay ang isyung ito: “Tri-people Concept” o  tungkol sa pagrupo-grupo sa ating mga mamayan at tila mahina ang “pag-pick-up” ng ating mga mamayan, kaya naman minarapat natin ipost ditong muli sa ating bagong blog.. of course naman.. mayron  tayong konting edti …una natin itong tinalakay sa   sa programang “Kapayapaan” noong Enero 21, 2008 at  nai-post natin sa  http://dxup.multiply.com/   noong Enero 22, 2008.

Ang ating Tri-People (tri=triple or tatlo)  concept sa bayan ng Upi ay tumutukoy sa mga grupo ng tribo o ethnic tribe, tama po ba?

Ang mga  grupo ay hinati sa pinagmulan, isang grupo ang mula sa Luzon at Visayas, isang grupo ang galing ng Mindanao at isang grupo ang taga Upi. Ang grupo galing sa Luzon at Visayas ay tinawag natin na Christian group, dahil karamihan sa mga Ilocano, Bisaya, Tagalog at iba pang tribu sa Luzon at Visayas ay Christianity ang pinaniniwalaan na religion.  Ang ating pagtawag sa taga Mindanao na ibat-ibang tribu,  ay tinawag natin na Muslim dahil majority or karamihan dito ay Islam ang religion, at ang tawag sa taong tumanggap ng Islam ay Muslim, at grupong taal na taga Upi o native inhabitants ng Upi ay tinawag na Teduray.

Ang bawat grupo sa Tri-people ay kinabibilangan ng marami o hindi lang isang tribu, sa Muslim kasama dyan ang Maguindanaon, Meranaw, Iranun, Tau Sug, at iba pa. Sa Christian naman ay kabilang dyan ang Ilocano, Ilonggo, Bisaya, Tagalog, Kapangpangan at iba pa. Dito naman sa T’duray ay nag-iisa lang ang tinututukoy, ang tribung T’duray lang. Tama po ang aking explanation?

For any comments please send your message, thru sms o text, just type our key words, kapayapaan, space, mesage, space, namae and address and send to our DXUP FM Mobile Numbers: 09185476707 at 09263029849.

Bago tayo magpatuloy, habang nag-gagawa kayo ng inyong mga reaction, ay pakinggan muna natin ang report ni Hon Mayor Piang Sr. sa  mga evaluators ng Canadian International Development Authority (CIDA) -Local Government Support Programs (LGSP), na sina Vicky Alinsug,  para sa mga programa na kanilang natulungan, na dumating  dito last Friday, Jan 19, 2008, ang ulat ni Mayor Piang tungkol sa Mayor Councils.

Narinig natin ang Ulat  ng ating Mayor Piang, at ang I-quote natin ang ayn kanyang magandang sinabi tungkol sa ating topic, Muslim at Christian terms, pakinggan natin ang sinabi ni mayor sa part na yaon:

Maliwanag na ang Kagalang galang na Mayor Ramon A Piasng Sr. na siya mismo ay nakita o nalaman na dapat ng  ituwid ang ating terms sa Muslim at Christian.

Bweno kaugnay pa rin ng ating topic ay babasahin ko ang ilang bahagi ng sulat ni Kapatid na Zamin na tinanggap natin noon, Nov 22, 2006.

Heto ang sulat ni Zamin:  dated: November 22, 2006

Magandang Umaga Kaka Ali,

Kapayapaan at Magandang umaga po sa lahat ng taga pakinig ng DXUP-FM lalo na sa mga taga pakinig ng inyong napaka-imformative na programa-Kapayapaan.

Kaya po ako sumulat ay gusto kong mag-bigay ng ilang mga kuro-kuro sa mga napapansin ko na dapat nating pag-aralan at pag-usapan dahil sa aking pananaw ay may dapat baguhin sapagkat hindi naangkop sa mga kinauukulan nito. Ang gusto kong pansinin natin ay ang pag-grupo-grupo natin sa ating mga mamayan, na may grupong ganito, ganoon, maari bang hindi na tayo mag-grupo-grupo?

Halimbawa ng sinasabi ko:

• Minsan sa mga seminar-workshop, nag-grupo-grupo tayo ng isang grupo ay ang mataas ang pinag-aralan, ibang grupo naman ang may karanasan na at isa naman ang wala pang karanasan o experience. Sa totoo lang Kaka Ali, hindi naman ako totally against dito dahil tama naman dahil may magandang objectives.
• Sa tribal groupings- may grupo ang Ilocano, Ilonggo, Iranon, Maguindanaon, Meranaw, Teduray at iba pang tribu.
• Religion o pananampalataya-isang grupo ang Roman Catholic, Iglesia ni Cristo, Episcopal, Evangelical, Islam, Jehovah Witnesess, Seventh Day Adventist at iba pang religion.
• Gender- iba ang babae at iba rin ang kalalakihan at kong minsan may pangatlo pa, “third generation” daw.• May MNLF at MILF, May pro-cha-cha at anti cha-cha • May pro-government at anti government • May pro Amerikano at Against sa Amerikano ETC.ETC…….

Ang lahat ng nabanggit ko ay hindi masama kong tama ang layunin at kong talagang nararapat at kinakailangan, para sa akin, sang-ayon ako dyan, ang mahalaga dito ang layunin kong bakit nag-grupo, ngunit kong minsan ay kalabisan na at mali-mali na dahil kahit ang terms natin na ginagamit ay hindi na naangkop, ang mga halimbawa?:

Sa ating bayan ng Upi, may grupo tayong tinatawag na Muslim, Teduray at Christian, ang katanungan ko dyan: “ano ang grouping na iyan? By Tribe ba? by religion ba? By nationality ba?”

Nalilito ako dyan, kong ano ba talaga ang gruping na iyan, at naitatanong ko-bakit?

Kasi ang term na Muslim, ayon na rin sa inyong programa:

Muslim- ay yaong nanamplataya sa Islam-tama po ba Kaka Ali? Mamaaring siya ay Teduray, Ilonggo, Meranaw, Iranon, Ilocano, dahil ang term na Muslim ay may religious inclination hindi ito nabibilang sa tribo. Ang ibig sabihin ng Muslim, ay nanamplataya- ang kanyang agama o religion ay Islam.

Christian- ay yaong nanampalataya sa agamang Christianismo. Siya ay maaring Ilonggo, Teduray, Iranon, Meranaw, Ilocano o iba pang tribo. Maaring iba pang nationality siya nabibilang, dahil ang pagka-Christiano ng isang tao ay dahil sa pananampalataya hindi dahil sa kanyang tribong kinabibilangan.

Ang term na Teduray ay tinutukoy ay ang tribung Teduray, Ang T’duray ay isang tribu,   katulad din sa tribung Iranon, Maguindanaon, Meranaw, Manubo, Subanen, Ilonggo, Ilocano o iba pang tribu.

Ang tanong ko Kaka Ali, ano ba ang basehan ninyo o natin na hinati-hati natin ang ating mamayan na may grupo ng Muslim, Christian at Teduray? Tama ba ang terms na iyan?

Ang sunod kong tanong, Papaano kong ang aking kapatid na Teduray ay tinanggap ang agama (religion) na Islam, hindi ba nararapat na siya ay Muslim na rin? Katulad din siya sa pananamplataya sa Iranon na Muslim, Meranaw na Muslim, o Ilonggo na Muslim. Siya ba ay Muslim o Teduray na tatawagin? Di ba Muslim na rin siya? Di ba dapat tawagin na siyang Muslim na Teduray, katulad ng nauna nating binanggit?.

Ang Teduray na tinanggap ang Christianity, di ba nararapat na tawagin na siyang Christian? Tulad din siya sa Ilonggong Christiano, Iranon, Tagalog, Ilocano na Christiano? Di ba Teduray siyang Christiano?

Ang Katotohanan ay kong Agama (religion) o pananamplataya ang pag-uusapan sa Upi, may mga mamayan tayong nanampalataya sa Christianity sila iyong Christian, Islam at sila naman iyong MUslim at iba pang religion tulad ng Buddhists, at iba pang religion sa mundo. Kong tribu naman ang basehan, hindi na maitatuwa na nakakarami ang bilang ang mga kapatid na Teduray, Maguindanaon, Ilonggo, Ilocano, Iranon, Meranaw at marami pang ibang tribu dito sa Pilipinas na dito na tuluyan o pansamantalang naninirahan.

Ang mungkahi ko Kaka Ali, bakit, pag-aralan o silipin natin ang ginamit na term ng ating mga ninuno, sa pag-grupo nila sa mga mamayan na kanilang nasasakupan, halimbawa:

•  Ang mga dati ng naninirahan sa isang lugar ay tinawag nila itong-“Talainged” (native inhabitants) at ang bagong dating ay tinawag naman nila ng “Rafu” (new comers, foreigners)
• Ang mga naninirahan banda sa dagat ay tinawag na –“imragat’n” (people along the shore), iyong banda naman sa bundok ay-“kapalawan’n” ( people in the mountain). Iyong banda sa pinagmulan ng ilog ay “Taw sa Raya” at “taw sa Ilod” (people in the river bank).

Sa Saudi Arabia sa panahon ng Propeta Muhammad, ang mga naglipat mula sa Mecca papunta ng Madina ay tinawag na “Muhajir” (new comer) at “Ansari” taga Madina.

Sa ngayon mga panahon, maaring hindi ito maging problema, ngunit balang araw ay magiging problema, bakit? kasi ang term na Muslim ay may religion na aspeto, at ginagamit ito sa buong mundo at may maliwanag na kahulugan sa Qur’an, kaya hindi na natin ito pwedeng baguhin ang kahulugan, ganoon din sa terminong Christian.

Ako ay nanawagan sa Media, Academe, sa official ng goberno at sa lahat ng kinauukulan na minsan din natin itong suriin at pag-aralan para maiwasan ang pagkalito at di pagkakaunawaan sa mga darating na araw.

Lubos na gumagalang, ang iyong kapatid na masugid na tagapakinig.

[Nilagdaan] zamin

(original letter: handwritten in yellow paper by Zamin- binasa ni Kaka Ali sa kanyang programang “kapayapaan” November 27, 2006-5:30-6:30 ng umaga-sa himpilang DXZUP-FM 105.5 MHz)to Friday 5:30-6:30 morning]

kaugnay ng pag-basa natin muli sa sulat at pagtalakay sa issue ay may mga natanggap tayong mga sms (text messages): 

(number sadya nating inalis)  time recived: 06:27:27  21-Jan-2008

“Peace Tama yang sulat ni Kaka Zamin..ang suggestion ko dapat talaga  d na gamitin ang salitang Christian at Muslim or Bangsamoro para d lalala ang hidwaan…dapat talagaang gamitin na salita na naraapat ay ang tribu mismo gaya ng magindanaon, Teduray, Illonggo,, Cebuanao and etc…kaya nga ininsist ko matagal na mali ang tripeople of Upi kc ang Muslim at Christian ay di tribe…Teduray lamang ang tribu.”

Identity Crisis

May 1, 2008

Kaka Alih  May 1, 2008

Upi, Shariff Kabunsuan — In early times, the people of Mindanao Island were divided into groups: the indigenous peoples who are referred to by Visayan speakers as “Lumads”, and the “Talainged” or native inhabitants whom the Spaniards called “Moros”, and the “Rafu” or migrant settlers as the natives called them.

The term Moros derived from Moors, the name the Spaniards gave to the inhabitants of Mauritania and Morocco.

The indigenous peoples [native inhabitants] are those who have maintained historical continuity with pre-invasion societies that developed their territories. They have their own social and cultural characteristics which are distinct from the dominant cultures of the majority.

According to Republic Act 8371, the Indigenous Peoples are those groups of people who resisted assimilation during the colonial times. In the case of those in Mindanao, they are divided into two ethno-linguistic tribes: the 23 — some say 18 — ethno-linguistic tribes who are unIslamized, such as T’duray, Manobo, Bilaan, T’boli, Mansaka, Subanen, Bagobo, Lambangian, Higaonon, Mansaka, etc., and the 13 Islamized ethno-linguistic tribes such as the Maranao, Maguindanao, Tausug, Samal, Yakan, Sangil, Badjao, Kalibogan, Jama Mapun, Iranun, Palawanon, Kalagan and Malbog.

The coming of settlers from Luzon and the Visayas or “Filipinos” to Mindanao can be attributed to the “initial successes” of the pacification campaign of the Americans in this region. As soon as they shifted from military rule to civilian administration, the Americans started to send migrants to Mindanao, viewing it as the final solution to the “Moro Problem.”

Waves after waves of new migrants came thereafter, and this frenzied search for new frontiers increased after the US annexed Mindanao and Sulu to the national territory of the Republic of the Philippines in the grant of independence on July 4, 1946. The same policy was pursued during the time of President Ramon Magsaysay (1953-57), who included thousands of former criminals and former communist rebels in his resettlement programs in Mindanao. Other Filipino presidents followed suit, especially during the reign of President Ferdinand Marcos. In fact, more than one half of the total number of settlers came during his time.

The concept of tri-people in depicting the peoples of Mindanao — Christians, Muslims, and lumads — is a dilemma and a question of identity crisis.

The term Christian refers to those people who adhere to Christianity; Muslim to those whose religion is Islam, while “highlander” or Lumad refer to the 23 ethno-linguistic tribes no matter what their religion is.

Presently, some of the indigenous tribes have embraced Islam, while others have accepted Christianity.

Similarly, some of the settlers have accepted Islam as their religion and likewise a few from the 13 Islamized ethno-linguistic tribes converted to Christianity.

Now the dilemma or crisis in identity is this. For example, what’s the identity of a certain native inhabitant [T’duray] who is a Roman Catholic? Highlander, Lumad or Christian? On the other hand, if he accepts Islam as his religion, should he be called Highlander or Muslim?

An Ilocano or Ilonggo is by birth or choice Christian. But if he later on embraces Islam as his faith, where does he belong to the so-called tri-people concept: Christian, Muslim, or Lumad?

The term Muslim is defined by the Holy Qur’an, as one w ho is a “Believer; one who submits to the will of Allah; while Christian is one who believes in Jesus, the Son of Mary – and at same time of God — while the term Lumad refers to a group of tribes.

In the case of Upi and neighboring municipalities, including Cotabato City, the T’duray [Highlanders] and R’nawon [Tiduray’s word for the people of the lowland, e.g. Iranun, Maguindanawon, etc.] share a common ancestry. Tabunaway and Mamalo were brothers by blood, the former as the forefather of R’naon who accepted Islam, the latter of the T’duray who chose to remain animist.

One relevant question may be posed. For instance, how about the other new settlers, the Chinese, who are still adhering to Buddhism as their religion? Where do they belong to based on the tri-people concept? It’s neither Moro nor Lumad nor Christian. Where then, we don’t know.

 

Correct Me If I’m Wrong