June 22, 2009
Alih S. Anso – June 22, 2009
May mga kaunlaran na sa mga pisikal na anyo lamang, nakikita. Halimbawa nito ay ang mga pag-usbong ng mga malalaki at matataas na building, tulad halimbawa sa Makati City, ay sasabihin na natin na mauland na ang Makati.
Bawat tribu, bansa at henerasyon ay may sariling pananaw sa sinasabing kaunlaran. Ano bang bansa ngayon sa mundo ang maulad? America? Japan? Singapore?
Ayon sa mga malalayo ang pananaw o malaki ang anking talino o sa madaling salita matatalinong tao, “May pag-unlad ang kanilang pisikal na kaunyuhan, ngunit sira naman ang kanilang moralidad, nawawala ang kanilang pananampalataya sa Diyos”
Ito ang basehan natin sa mga ipapahayag natin na mga hadlang sa Pag-unlad ng Sambayanan o Kaunlaran na minimithi ng bawat tao sa mundong ito na punong-puno ng pagkukunwari.
1. Sistema ng goberno (system of government)
Bawat tribu o bansa ay may kinamulatan, nakaugalian at pinaniniwalaan na sistema ng kanyang pamamahala sa sariling pamilya, tribu o bansa.
Kadalasan, ang nangyayari ay iniinsist o ipinipilit natin na ito ang tamang sistemang ng pamahalaan ang nararapat sa isang bansa, isang rehiyon o tribu. Ang halimbawa nito ay ang Pilipinas, ang nilimbag na sistema ng pamahalaan (system of government) ng Amerika sa atin ay isang experiment lamang, dahil ang kanilang sisetma ay di katulad ng kanilang nilmbag para sa mga Pilipino. Sa America ay hinati hati sa estado (state) at bawat estado ay may sariling system na angkop sa kanilang mamayan.
Sa Pilipinas ngayon ay nahati-hati ang mga pinuno (leader) natin kong anong sistimang goberno ang paiiralin. Ang iba ay nagsusulong na panatilihin ang kasalukuyang sistema na ang presidente ay separate sa legislature, ang iba naman ay parliamentary system, ang iba tulad ni Nene Pementel. Ayon sa balita, ang Senate Minority Leader Aquilino Pimentel Jr. ay nag- filed Joint Resolution 10 na may mungkahi (proposal) na magpapalit tayo ng mula sa presidential patungo sa parliamentary system ng government. Ito ay sinuportahan ng ibang senador. ( Manuel Villar Jr., Edgardo Angara, Pia Cayetano, Juan Ponce Enrile, Francis Escudero, Jose “Jinggoy” Estrada, Gregorio Honasan, Panfilo Lacson, Francis Pangilinan and Ramon “Bong” Revilla Jr.)
Ayon kay Chiz Escudero: “Ang sistema ng goberno ay isang paraan lamang ng pagbibigay ng serbisyo sa mamayan at hinahati ito sa kanya kanyang aspeto at nasasakupan, hindi na natin kailangan magpalit ng gobyerno kundi ang magkaroon lang ng tamang implementasyon ng mga polisiya na para sa mamayan,”.
Wala daw sa sistema ng goberno ang ikaayos kundi sa pagpapatupad at pamamalakad ng isang lider.
2. Pinuno (leadership)
May sinabi si Senador Ecudero: “SA LIDER BA SA SISTEMA BA NG GOBYERNO O SA MAMAMAYAN”… ang kaularan ng Bansa?
May nagsasabi na: “sa pinuno ng Bansa (presidente) nakasalalay ang pagkakaroon ng malinaw at malawak na pagkakaintindi sa hinaharap na pamumuhay ng bawat isa sa ating bansa, tayong mga pilipino ay may ugaling asa kung saan ay palagi nating tinitignana ang lider na simbulo ng katatagan at may paninindigan para sa pangkalahatan…ngunit kapag ang ating pinuno ay me mga isyung kinahaharap na walang kasagutan at puro pagbabalat kayo tayo ay nadadala na at imbis na katigan ay ating isinasawalangbahala na lamang dahil sa kapangyarihan nya, na kung tutuusin ay tayo rin dapat ang mag alis sa kanya….”.
Ayon sa isang leader ng bansa: “ isang lider na na may paninindigan, tapat sa pangkahalatan polisiya ng pamamalakad”
Ayon kay Michael “Mike” Mastura (dating congressman at ngayon ay member ng MILF peace panel): “….ang kailangan sa leader ay may political will”.
Ang ibig sabihin nito ay lider na may paninindigan sa sarili, hindi basta-basta ma-psy-war ng kanyang kalaban, hindi nagdadalawang isip na ipatupad ang alam niyang tama.
Sabi ng isang retired na guro at politician: “Mamayan ang syang sandigan ng isang bansa para sa kanyang kaunlaran. Kailangan iwasan ang lagayan, usigin ang lumalabag sa batas, at higit sa lahat palakasin natin ang pananampalataya sa Diyos”.
3. Edukasyon-
Ang edukasyon ay hadlang sa kaunlaran kong ito ay hindi angkop sa paniniwa
la ng mga mamayan, ang mga tinuturo nito. Kinakailangan ang tamang disinyo (design) mga curriculum para sa mga bata, na angkop sa kanilang kultura at paniniwala. Kinakailangan na linangin ang kanilang kamulatan sa “moral values” na kailangan paniniwala, upang hindi tumino sa kanilang isip at matanim sa kanilang puso at damdamin.
Kinakalilangan din na maitama ang pag-iisip ng mga kabataan kong papaano gagamitin ang karunungan na kanilang natutunan, lalo na sa makabagong imbensyon. Dahil mawawalan ang saysay ang mga pagsusulong na binsagang: “Edukasyon Tungo sa Kaunlaran”.
Ako, ikaw, tayo ay nangangarap na maging propesyunal sa darating na panahon upang marahil ay makatulong naman tayo sa ating magulang at nakakabatang kapatid o kaya naman ay makiisa sa pagsulong at pag-unlad ng daigdig.
Sa panahong ito, tapang, tiyaga, talino at paniniwala sa itaas ang kailangan. Hindi sapat na makatapos ka lamang ng kolehiyo, kailangan ang patuloy na pag-aaral para sa kaunlaran.
Mga kaibigan, nasa COMPUTER AGE na po tayo ngayon, makabago at moderno ang teknolohiya. Kung ating iisipin, sadyang mabilis ang pagsulong natin. Subalit sa isang sulok ng aking pag-iisip ay nagtatanong.
“Kaunlaran nga bang matatawag ang dulot ng edukasyon sa ngayon?”
Kasi nga nariyan ang mataas na antas ng teknolohiya subalit mataas na antas din ng suliraning kinakaharap ng ating bansa. Halimbawa nito maalaala ba ninyo ang millenium bug o Y2K? Noon ang pagkasira ng mga computer sa taong 2000. Ang patuloy na imbensyon ng mga gamit pandigma, na ang bunga sa sanlibutan ay pagkasira ng ating kinabukasan, o pagkagunaw ng mundo.
Payo ni Ustadz (ayaw ipabanggit ang pangalan): “Bakit hindi natin gamitin ang katalinuhan sa paggawa ng mga bagay na ayon sa ikabubuti ng lahat, hindi upang maging tanyag at kilalanin ng buong mundo. Bakit hindi natin isipin ang susunod na henerasyon.”
Maranasan pa kaya ng ating susunod na henerasyon ang kaginhawahan at kaunlaran pagdating ng panahon kung ang ninanais ng ating mga henyo ay makapagpabagsak ng ekonomiya ng iba upang tanghalin at kilalaning pinakamatalino at pinakamataas?
Nakalulunos isipin na ang dulot ng kaunlaran sa edukasyon ay ang pagbagsak at maling layunin. Kung ating sasariwain, tunay na nga ba tayong maunlad. Bakit ko naitanong iyan?
Nariyan ang mga ATM’s na isang pindot mo lang ay pera na, mga computer na sasagot sa marami mong katanungan kahit sa pag-aaral, mga cellular phones, mga remote control na sasakyan at ang huli’y ang napapabalitang micro o computer chips na kapag napalagay sa kanang kamay o sa noo ay di na kailangan ng salapi sapagkat mabibili mo na ng anumang nais bilihin– ang tawag diyan ay cashless society.
Nakapangingilabot isipin, dahil sa labis na kaalinuhan ng tao, ang Diyos na makapangyarihan ay kinakalaban na ng tao. Pilit na binagago ang mga nilalang ng Diyos. Pinapalitan ang kasarian, nagkamali ba ang Diyos?
Ang mga Kabataan sa ngayon ang susunod na henyo ng darating na panahon, susundan ba natin ang yapak ng naunang henyo?
Hindi masama ang pag-unlad kung layunin ay para sa ikabubuti ng tao at hindi pansarili lamang.
Sa panahong ito, kailangang bukas ang ating isipan sa anumang teknolohiya na pumapasok sa bansa mula sa silangan at kanluran at ibang panig ng daigdig upang hindi tayo madaya ninuman. Isang hamon ang nais kong iwanan sa bawat kabataan–saan mo nais gamitin ang iyong talino –sa kabutihan? sa katanyagan? sa pansarili lang ba? na sa bandang huli’y siguradong pagsisihan mo?.
Mga kaibigan ang tunay na Edukasyon tungo sa kaunlaran, ay ang mga imbensyong hindi nakasisira sa kalikasan at sangkatauhan o ni nagiging sanhi ng karahasan.
4. Kultura at Kaugalian
Dahil sa kultura at kaugalian na iba-iba ay isa sumasagabal sa ating kaunlaran, kaya, nararapat na maintindihan natin ang mga kultura at kaugaliang ito ng bawat tribu upang ating mabigyan pansin at respeto. Palagi nating bigyan ng consideration sa ating pag-mumungkahi at pagpapatupad ng mga batas ang kultura at kaugalian.
5. Peace & Condition
Kinakailangan natin alamin ang punot dulo ng mga kaguluhan, hindi lamang sa kanyang kasalukuyang dahilan kundi ang pinakaugat nito.
Halimbawa nito ay peace at order na lumalabo dito sa atin bansa. Ang palaging tinitingnan ng karamihan ay ang dahilan ay ang kasalukuyang pinagmulan ng gulo, hindi tiningtingnan ang pinaka-ugat nito. Para sa mga Bangsamoro ang dahilan ay ang Justice na hindi naipapagkalob sa kanila.
(Script na sinulat ni Alih Anso-program Director para sa radio program na “Bantay Bayan Boses ng Sambayanan” sa segment na “Bantay Kaunlaran. script writer/segment producer at anchor: 7:00-8:00-June 22, 2009)
(Script na sinulat Kaka Alih September 15, 2008 para sa progrmang Kapayapaan)
“Dapat ang goberno hindi mangurakot” iyan ang madalas na maririnig mo sa mga mamayan. Ang tanong tama ba iyan? Sino ba talaga ang goberno, hindi tayong mamayan? Hindi ba ang gobernong ito ay demokrasiya? Anong democracy= “Ang demokrasya ay ang pamamahala ng mga tao (mula sa Griyego: demos, “mga tao,” at kratos, “paghahari” o “pamamahala“)..”
Aminin natin na sangkatutak na nga talaga problema ng Pilipinas, ang tanong may pag-asa pa ba tayo? . my answer is Yes positive, dapat huwag tayong mawalan ng pag-asa . humulagpos tayo sa ating mental kolonisasyon… ipinama ng mga nagging “colonizers” natin na sila ang magaling at tayo “segunda Mano” lamang. Itatak natin sa ating isipan at puso na “kaya natin ito”.
Sana maliban sa mga negatibong obserbasyon, magbigay din tayo ng mga positibo na likas sa ating mga Pilipino na maipagmamalaki natin.
Halimbawa: “likas sa atin ang pagkakaroon ng close family ties”, tugon ng isang retiradong guro. “Diba sa ibang mauunlad na bansa, kadalasan pinapaubaya na lang sa mga caregivers ang pag-aalaga sa mga matatanda.”
Ito ang isa pang positibong sagot: “…unahin and edukasyon ng ating mga mamamayan” advise ni Ustadz Muhamad Taha Yusof (guro sa Arabic school sa Upi).
Tama si Ustadz, marami sa ating mga mamamayan ang hindi alam ang mga proseso sa gobyerno, marami rin ang hindi alam ang pinagkaiba ng Senate sa Congress, kahit ako hindi ko alam ang tunay na struktura ng gobyerno, Democracy raw tayo, pero anung klase? Free Capital pero may kulang, di ba minsan kailangan din natin ng political science?
“…dapat highschool palang ituro na and economics politics at sistemang goberno na dapat pairalin” tugon ng isang educators na nainterview natin.,
Yes, marami sa ating mga kabayan ang hindi aabot na makapasok sa Unibersidad o college.. ditto sa bayan ng Upi, mapalad na ang makatungngong sa high school.
Dapat alam natin paano nilalakad and bansa at kung bakit ginagawa ang mga “bill and policy”, sa totoo lang kahit ako natuto lang ako sa mga term na ito ng nasa media na ako.
Ayon sa isang nakasama natin sa seminar workshop:
“ang kulang lang satin ay pagmamahal sa sariling bayan, ang tao natin laging pinapagbintangan ang goberno, pero kelangan din natin kumilos hindi lamang ang gobyerno, sabi nga ay democracy tayo, kaya may kapangyarihan ang boses natin (tulad sa EDSA I and II), pero kelangan din natin alamin ang limitasyon ng kakayahan na ito, hindi lahat ay gagawin ng gobyerno,o hindi lahat gagawin ng mamamayan, alalahanin ang Pilipinas ay isang pamilya.”
“Dapat matuto tayong sumunod sa batas papaano kasi kahit simpleng batas lamang, tulad ng traffic rules di sinusunod ng mamayan.” Payo naman ng isang municipal kagawad ng Upi
Kailangan seryosohin na natin ang sinasabi nating pag-unlad, dapat lahat tayo ay kikilos, kung ang gobyerno man ay walang ginagawa, atleast tayo kumilos, kung mapaganda natin ang paligid o ambianace sa Pilipinas pwedeng tumaas ang tourism natin.
Alam nyo napansin ko kasi dito sa Pinas ang ibang Pilipino lakas manglait sa kapuwa Pinoy, ganito kasi ang problema natin ay hindi natin tinitingnan ang mga mabuting gawain ng gobyerno, ang hinahanap lagi ng reporter ay yum mga basurang ginagawa nila, kung may ipakita naman na maganda, ang sinasabi natin ay “ngayon lang yan”, o di kaya “hindi yan totoo”.
“Kailangan itaas rin ang morale ng ating mga kababayan, kailangan rin mahalin natin ang ating sariling kultura, mayroon pa rin sa ating mga mamayan na hindi nila kilala ang kanilang sariling kultura at kaugalian, kong minsan pa ikinahihiya nila na sila ay nabibilang sa kanilang tribu.” E-mail ng isang peace advocates na ngayon ay nakabase na sa Cotabato City.
“Madali lang Kaka, teach Pinoys na to plant malungay para hindi na sila manghingi.. bigyan sila ng talbos ng kamote para makatanim at din a manghingi sa kapitbahay.. bigyan ng buto ng kamatis, para di nabumili sa palengke.” Dagdag ng kaibigan guro.
“Regaluhan ng tandang at inahin na manok na walang bird flu para paramihin at
sigoradohing hindi gawing pulutan or pang ulam ang inahin para dumami pa”. biro ni Maestro, nakaugalian kong tawag sa kaibigang guro.
“Ang mga tao sa pamayanan walang sakit, dapat malinis ang kanilang kapaligiran. Dapat isulong nila ang family planning program. “ paliwanag ni Jackielyn “Life Saver” Gamit, health worker Derpartment of Health sa byan ng Upi.
“…use condom kayong mga lalaki, sa mga babae pumunta sa health center tutulungan naming kayo .. para hindi masyadong maraming palamunin.” Dagdag Life Saver.
Para naman sa isang manunulat sa blog: “Disiplina ang kailangan” Ang tanong papaano mo ipapatupad ang disiplina?
Para kay Marvin: “Magiging maulnalad ang pamayanan pag ang mga tao ay reklihiyoso” nagbabayad sila ng kaukulang buwis, may proyekto silang pinatutpad sa kanilang mga barangay”
Ikaw kaibigan my alam ka ba papaano paunlarin ang iyong bayan?
source: http://dxup.multiply.com/
| MILF to Senators: Peace Talks is extra-constitutional right at the start | ||
|
||
by MANNY MOGATOReuters MANILA - A landmark deal between the Philippine government and the country’s biggest Muslim rebel group on a homeland for Muslims was welcomed on Thursday, but analysts and residents in the area said more needed to be done.
The government and the Moro Islamic Liberation Front (MILF) said on Wednesday they had hammered out long-standing differences on the ancestral domain of local Muslim communities, allowing for the resumption of peace talks stalled since December 2007.
The deal would expand the Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM), an area in the south of the mainly Catholic Philippines that was carved out in an agreement with another Muslim rebel group, the Moro National Liberation Front.
The latest agreement, reached during talks in Kuala Lumpur, however does not guarantee the end of a near 40-year conflict that has killed 120,000 people and displaced 2 million on the resource-rich southern island of Mindanao.
While the Manila government and leaders of the MILF were rejoicing over the deal, Christian and Muslim communities in the south said they had mixed feelings. Many expressed concern that details of the agreement were not yet known.
“The Christian communities are afraid the Muslims would take back their farmlands,” said Emmanuel Pinol, vice governor of North Cotabato province, adding the groups would petition the Supreme Court next week to force Manila to divulge details.
“Our people are getting anxious and apprehensive. We want information on what was agreed upon and what are the areas covered by the Muslim homeland. I am afraid there could be chaos and violence if this information would not be made available.”
Pinol said some Christian communities were planning to arm themselves to defend property they had acquired from Muslims in the last 50 to 60 years.
Some Muslim rebels were also surprised when they learned a deal had been struck in Kuala Lumpur because they believed the government was reluctant to grant more rights to Muslims and other indigenous people in the south.
“We heard about it, but we’re still very cautious because the government is very clever,” said a guerrilla sub-commander who declined to be named. “There might be a trap, but it’s better than having no agreement at all.”
The two sides have been observing a cease-fire since 2003, although tensions sometimes erupt into fighting.
Analysts said it was premature for both sides to celebrate because the fundamental issues, such as the right of Muslims to self-determination remained unresolved.
“It’s definitely a positive development, giving the peace process a big push forward,” Benedicto Bacani, executive director of the Institute for Autonomy and Governance at the Notre Dame University, told Reuters.
“But, there are still a lot of issues to be resolved. I don’t really think a final deal could be sealed under this government.”
Oscar Sampulna, a senior executive of ARMM administration, said the agreement between the government and the MILF would not affect scheduled elections in the region next month.
“I don’t see how this agreement on ancestral domain can affect us,” Sampulna said, adding the ARMM was created by law and only another law could abolish, expand or touch it.
(Balita- Kaka Alih - July 18, 2008-10:30 pm-Huwebes)
Nuro, Upi…..Pinawalang bisa ng Korte Suprema ang batas na Muslim Mindanao Autonomy Act 201 na pinasa ng Regional Legislative Assembly (RLA) ARMM na siyang nagtatag ng probinsiya ng Shariff Kabunsuan..
Sa desisyon na binasa ni by Associate Justice Antonio T. Carpio, ay nakasaad doon na hindi naayon sa batas ang pagbuo ng RLA -ARMM sa probinsiya dahil ang House of Representative lamang ang may karapatan.
Ang Shariff Kabunsuan ay isang lalawigan ng Pilipinas na nabuo mula sa sampung bayan (Barira, Buldon, Datu Odin Sinsuat, Kabuntalan, Matanog, Parang, Sultan Kudarat, Sultan Mastura and Upi) na dating bumubuo sa unang distrito ng lalawigan ng Maguindanao.
Ipinasa ng Regional Legislative Assembly, ARMM’s noong Agosto. 28, 2006 ang batas na MMAA 201.
Ito ang ika-80 lalawigan ng bansa at ikaanim sa Autonomous Region in Muslim Mindanao. Ito ang unang lalawigan na hindi binuo ng Kongreso dahil nabuo ito sa pamamagitan ng kapangyarian ng Republic Act No. 9054 o ang Expanded ARMM Law.
Inaprubahan (ratified) noong Oktubre 29, 2006 sa pamamagitan ng plebisito ng mga botante ng 29 na munisipalidad ng Maguindano ang pagkabuo ng lalawigan .. Sa mahigit na 500,000 rehistradong botante ng Maguindanao, 285,372 dito ang pumabor sa pagkabuo ng Shariff Kabunsuan. 8,802 lamang ang bumoto laban dito.
Samantala magpapalabas na ng resolusyon ang Commission on Election (Comelec) en banc para maresolba ang posibleng maging epekto sa Autonomous Region on Muslim Mindanao (ARMM) election ng pagpapawalang bisa ng Korte Suprema sa pagkakatatag ng Shariff Kabunsuan.
Ayon kay Comelec spokesman James Jimenez, bagamat hindi pa pinal ang desisyon ng Supreme Court ay kinakailangang resolbahin ng komisyon ang usapin lalo pa’t malapit na ang ARMM election.
Naniniwala umano siyang maliit lang ang magiging epekto ng nasabing desisyon sa gaganaping halalan.
Sa hanay ng mga lokal na opisyal na iboboto ay mananatili umano na maghahalal ang regional assemblyman para sa unang distrito ng Maguindanao ang mga residente ng Shariff Kabunsuan.