Kahulugan ng Bangsamoro, Pilipino, Muslim at Islam

November 1, 2009

(October 23,  2009-Biyernes - Script na sinulat ni Alih Anso para sa programang “Buhay –buhay sa DXUP” (7:00-8:00 A.M) sa segment na “Nakaka”. Host -Lenyrose Bajar Sunio)

 

Host/Lenyrose: “Ikaw Kaibigan, alam mo ba ang kahulugan ng Bangsamoro, Pilipino, Muslim, At Islam? Alam mo ba kailan, saan dapat gamitin? Alam mo o hindi? Samahan ninyo kami ni Kaka Alih sa ating segment na  Nakaka…..”

 

(PLAY INTRO)

 

Kaka Alih:   “Kilala ko na sila pare”.  sagot kaagad ng isa ng nating kumpare.

 

Sino sila? 

 

“Sila ang mga taga Mindanao, sila ay mga Muslim, hindi kumakain ng baboy”. Paliwanag ni pare.

 

Iyan ba ang tunay na kahulugan ng Bangsamoro?  Ng Muslim? Buweno  ating tatalakayin ang Kahulugan ng Bangsamoro, Pilipino, Muslim at Islam, ang mga kumplikadong mga terms sa ngayon, dahil hindi pa gaanong naiintindihan.

 

Sino ang Pilipino at Bangsamoro?

 

Tunghayan natin ang pagpapaliwanag ng isang manunulat kong sino ang Bangsamoro at Pilipino na sinulat ni Kaka Ali na may titulo na Pilipino at Bangsamoro, Magkapatid? http://dxup.multiply.com/

 

“Ang tinatawag na Pilipino ay yaong mamayan na mga taga Pilipinas, na dinatnan dito ng Kastila, na sumunod sa mga kaugalian, relihiyon o iyong mga napilitang magpasakop sa kapangyarihan ng Kastila, dahil wala ng magawa kundi magpasakop dahil talo sila sa lakas at armas sa pakikipaglaban. Ang ilan sa Pilipino ay ang mga Taga-ilog o Tagalog na taga Bulakan at Maynila, mga Ilokano, Ilonggo, Cebuano at iba pang tribo.

Ang tinatawag naman na Moro ng mga Kastila ay yaong mga mamayan na dinatnan nila na lumalaban sa kanila, at katulad na katulad ng mga ugali, abilidad sa pakikidigma at relihiyon ng mga naging kalaban din nila sa kanilang bansang Espanya, na o mga taga Morocco.

 

Bagamat Moro sa una ang tawag, nitong mga huling panahon ay nadugtongan ng Bangsa na ang kahulugan sa sariling wika natin ng Bangsa ay angkan, kaya naging Bangsamoro na ngayon ang tawag. Nabibilang sa mga tinatawag ngayon na Bangsamoro ay ang tribong M’ranaw, Yakan, Maguindanaon, Iranon, T’duray, Suban’n, Tau Sug at marami pang iba, ang ibang manunulat, tulad ni Prof. Rudy Rodil ay hinati sa sa dalawang kategorya ang Moro, ang Islamized at hindi, o ang ibig sabihin ng Islamized ay tinanggap ang Islam bilang religion at pangalawang kategorya ay nanatili sa kanilang nakaugaliang pananampalataya.”

 

May mahigit sampung mga tribu na kinikila   bilang mga Bangsamoro, ang alam natin dito sa Upi na Bangsamoro ay ang Maguindanaon, Meranao, Iranun,   Tau Sug at marami pang iba.

 

Sino naman ang mga  Muslim?

 

Alam mo kapatid na nakikinig, marami sa atin ang nag-aakala na ang Muslim ay isang taong isinilang mula sa mga magulang na Muslim, o di kaya, siya yaong isinilang sa Mindanao o sa bansa, tulad ng Saudi Arabia na ang nakakarami ay Muslim.

 

Ayon sa ating mga Aleem o Marurunong, ang lahi, kulay, tribo, angkan, o pangalan ay hindi mga batayan upang ang isang tao ay matawag na Muslim.  

 

“Ang Muslim ay ang nilikha ng Allah na Sumusunod, Sumusuko at Tumatalima sa Kanyang mga kautusan. Sa katunayan, hindi lamang tao ang matatawag na Muslim. Maging ang lahat na nilikha ng Allah bukod pa sa tao (katulad ng mga bituin sa kalangitan, ang araw at ang hangin) ay maituturing na Muslim, sapagkat silang lahat ay mga nilikha na sumusunod sa likas na batas na inilagay ng Allah sa kalikasan.

Isang kamalian at hindi kailanman matatanggap ng mga Muslim na tawagin silang mga “ Muhammedan ”, sapagkat ito ay nagbibigay kahulugan ng pagsamba kay Propeta Muhammad (sumakanya nawa ang kapayapaan). Ang Islam ay hindi kailanman nagtuturo ng pagsamba sa Propeta o anumang nilikha lamang ng Allah. Bagkus, ito ay naghihikayat sa tao na sumamba lamang sa tangi at nag-iisang Allah, at nagbabawal sa anumang uri ng pagsamba na iniuukol sa nilikha.” (http://moro.jeeran.com/)

 

Ano naman ang kahulugan ng Islam?

 

Ang kahulugan ng Islam ay pagsuko at pagsunod sa mga kautusan ng Allah nang walang pagtutol.

 

Sa  http://correctme.multiply.com, niliwanag ni Kaka Ali ang terminong Islam at Muslim:

 

“Ang terminong Muslim ay tumutukoy sa tao na naniniwala sa Allah(Poong Maykapal). Na sa simpleng pag-sasalin (translation) ang ibig sabinin nito ay “Naniniwala” (Believer) at sa relihiyong pag-uusap (religious connotation) ang ibig sabihin ay ang taong….. “sumuko sa Dakilang Lumikha” at ang kanyang rehiliyon ay Islam, na ang ibig sabihin naman sa payak (simple translation) na paghuhubad ay Kapayapaan (Sallam). At sa relihiyong pag-tanaw ay… “isinuko ang sarili sa Poong Lumikha” (one who submit to the Will of God)

 

Kapatid sana ay nagkaliwanagan na tayo sa terminong Bangsamoro, Pilipino, Muslim, Islam, sa muli kami ay nag-anyaya sa darating na Lunes, samahan ninyo kami sa ating segment na Nakaka.. sa programang buhay-buhay sa DXUP.. ang segment writer/reporter Kaka Alih. Wasallamu Alaikum Warahmatullahi Wabarakatuh.

 

Ito ang inyong kapatid   Kaka Ali ang inyong segment writer at producer,   Sukran, Wassallamu alaikum warahmatullahi wabartakatuh.

Eidel Adha at Fiesta Immaculate Conception sabay na ipagdiriwang sa Bansa

December 6, 2008

BALITA -   Kaka Alih December 7, 2008)

Nuro, Upi, Shariff Kabunsuan-.Sabay na ipagdiriwang  ng mg Muslim ang Eid’l Adha at ang Immaculate Conception ng Romanong Katoliko sa bansa sa Lunes, Disyembre 8.

Ang Eidel Adha ay ipinagdiriwang taon-taon bilang tanda ng pagtatapos ng Hajj, ang pilgrimage sa Mecca ng mga Muslim at pagbibigay halaga sa ginawang sakripisyo  ni Propeta Ibrahim (Abraham)  sa kanyang bugtong na anak na si  Ismael (Isaac sa Biblia).

Ang Hajj ay isa limang haligi ng Islam. Ipinaguutos sa mga Muslim, na sino mang may kakayanan ay obligadong pumunta sa sa Hajj. At dito sa bansang Pilipinas ay taon-taon ay libo-libo pumupunta sa Saudi Arabia upang mag-Hajj.

Ang patronal fiesta naman ng Immaculada ay ipagdiriwang ng mga Katoliko sa bayan ng Pikit, North Cotabato   at lungsod ng Kutabato.

Ang Eidel Adha ay isa limang   deklaradong holiday sa bansa, ito ay napapaloob sa  Presidential Decree1083 ni dating Pangulong Ferdinand Marcos noong 1977.

Ayon kay Hadji Kadatuan Endaila, regional director ng Office of Muslim Affairs (OMA),ay Muslim Legal Holiday sa dating nasasakupan ng  Region 12, tulad ng probinsiya ng  Lanao del Norte, Lanao del Sur, Cotabato, Maguindanao at Sultan Kudarat sakop na dito ang lungsod ng Cotabato, Marawi, at  Iligan, kasama na dito ang mga bagong tatag na lungsod ng  Kidapawan atTacurong.

Ayon sa Presidential Decree (PD) 1083  nakasaad dito na isinagsagawa (observed)  ang holiday na ito sa probinsiya ng Basilan, Lanao del Norte, Lanao del Sur, Maguindanao, North Cotabato, Sultan Kudarat, Sulu, Tawi-Tawi, Zamboanga del Norte at Zamboanga del Sur, at sa mga lungsod ng Cotabato, Iligan, Marawi, Pagadian, at Zamboanga. .”

Nauna pa rito bago pa man naideklara ng OMA ang Eid’l Adha ay naideklara na ni Shiek Omar Pasigan, Mufti (chairman) ng Darul Ifta of the Philipppines (House of Opinion) na sa ika sampu ng Dhul Hijja 1429 - Lunes, (December 8, 2008) ang araw ng pagsambayang ng Eid’l Adha sa Pilipinas.

Inihayag din Shiek Pasigan na isa sa Sunnah (tradition) ng Propeta Muhammad (ang Kapayapaan ay Sumasakanya Nawa) ang pagsambayang dito ay maaga-6:30 at kinakailangan sa lliwasan (open ground) at pagkatapos ng sambayang ay magkakatay ng halal na hayop ang Muslim na may kakayahan sa buhay. Bilang pagkilala sa ginawa ni Nabi Ibrahim ( Propeta Abraham).sa kanyang bugtong na  anak na si Ismael, (sa paniniwala ng Christian ay si Isaac) ngunit hindi natuloy na katayin dahil pinapalitan ng Allah ng tupa at ang tupa ang nakatay.

Samantala, sa barangay Nuro, Upi, nag-kaisa ang limang Masgit: Masjeed Nur, Rahmani, Fallahi, Shariffudin at Darusallam, na sa compound ng Masjeed Darusallam isasagawa ang Eid’l Adha Jamaah na sambayang (prayer) na mgasisimula sa 6:30 ng umaga.  At sa Ibang barangay na magkakaalapit ang mga masgit ay ganoon ang gagawin magipon-ipon ang mga magsasambayang ng Eid’l Adha.

Limang taon na ang nakakaraan libo-libong mga mamayang Bangsamoro Muslim ng bayan ng Pikit, sa North Cotabato at kalapit bayan ang hindi nakapag-sambayang (pray) Eid’l Adha noong Pebrero 11, 2003 dahil nagkaroon ng military operation, dahil kunwari ay pinaghahanap ang Pentagon kidnap-for-ransom gang.

Ngunit di naglipat linggo ay inamin ng goberno ng Pilipinas sa pamumuno ni General Angelo Reyes na siya noon ang Chief of Staff ng Sandahantahang Lakas ng Pilipinas na ang operation ay laban para sa dating Ameerul Mujihideen   Hashim Salamat, ang pinuno ng    Moro Islamic Liberation Front.(MILF).

Nakakalito ang mga Terms sa Tri-People Concept

July 17, 2008

kaka alih- July 17, 2008

Hindi lang natin miminsan tinatalakay ang isyung ito: “Tri-people Concept” o  tungkol sa pagrupo-grupo sa ating mga mamayan at tila mahina ang “pag-pick-up” ng ating mga mamayan, kaya naman minarapat natin ipost ditong muli sa ating bagong blog.. of course naman.. mayron  tayong konting edti …una natin itong tinalakay sa   sa programang “Kapayapaan” noong Enero 21, 2008 at  nai-post natin sa  http://dxup.multiply.com/   noong Enero 22, 2008.

Ang ating Tri-People (tri=triple or tatlo)  concept sa bayan ng Upi ay tumutukoy sa mga grupo ng tribo o ethnic tribe, tama po ba?

Ang mga  grupo ay hinati sa pinagmulan, isang grupo ang mula sa Luzon at Visayas, isang grupo ang galing ng Mindanao at isang grupo ang taga Upi. Ang grupo galing sa Luzon at Visayas ay tinawag natin na Christian group, dahil karamihan sa mga Ilocano, Bisaya, Tagalog at iba pang tribu sa Luzon at Visayas ay Christianity ang pinaniniwalaan na religion.  Ang ating pagtawag sa taga Mindanao na ibat-ibang tribu,  ay tinawag natin na Muslim dahil majority or karamihan dito ay Islam ang religion, at ang tawag sa taong tumanggap ng Islam ay Muslim, at grupong taal na taga Upi o native inhabitants ng Upi ay tinawag na Teduray.

Ang bawat grupo sa Tri-people ay kinabibilangan ng marami o hindi lang isang tribu, sa Muslim kasama dyan ang Maguindanaon, Meranaw, Iranun, Tau Sug, at iba pa. Sa Christian naman ay kabilang dyan ang Ilocano, Ilonggo, Bisaya, Tagalog, Kapangpangan at iba pa. Dito naman sa T’duray ay nag-iisa lang ang tinututukoy, ang tribung T’duray lang. Tama po ang aking explanation?

For any comments please send your message, thru sms o text, just type our key words, kapayapaan, space, mesage, space, namae and address and send to our DXUP FM Mobile Numbers: 09185476707 at 09263029849.

Bago tayo magpatuloy, habang nag-gagawa kayo ng inyong mga reaction, ay pakinggan muna natin ang report ni Hon Mayor Piang Sr. sa  mga evaluators ng Canadian International Development Authority (CIDA) -Local Government Support Programs (LGSP), na sina Vicky Alinsug,  para sa mga programa na kanilang natulungan, na dumating  dito last Friday, Jan 19, 2008, ang ulat ni Mayor Piang tungkol sa Mayor Councils.

Narinig natin ang Ulat  ng ating Mayor Piang, at ang I-quote natin ang ayn kanyang magandang sinabi tungkol sa ating topic, Muslim at Christian terms, pakinggan natin ang sinabi ni mayor sa part na yaon:

Maliwanag na ang Kagalang galang na Mayor Ramon A Piasng Sr. na siya mismo ay nakita o nalaman na dapat ng  ituwid ang ating terms sa Muslim at Christian.

Bweno kaugnay pa rin ng ating topic ay babasahin ko ang ilang bahagi ng sulat ni Kapatid na Zamin na tinanggap natin noon, Nov 22, 2006.

Heto ang sulat ni Zamin:  dated: November 22, 2006

Magandang Umaga Kaka Ali,

Kapayapaan at Magandang umaga po sa lahat ng taga pakinig ng DXUP-FM lalo na sa mga taga pakinig ng inyong napaka-imformative na programa-Kapayapaan.

Kaya po ako sumulat ay gusto kong mag-bigay ng ilang mga kuro-kuro sa mga napapansin ko na dapat nating pag-aralan at pag-usapan dahil sa aking pananaw ay may dapat baguhin sapagkat hindi naangkop sa mga kinauukulan nito. Ang gusto kong pansinin natin ay ang pag-grupo-grupo natin sa ating mga mamayan, na may grupong ganito, ganoon, maari bang hindi na tayo mag-grupo-grupo?

Halimbawa ng sinasabi ko:

• Minsan sa mga seminar-workshop, nag-grupo-grupo tayo ng isang grupo ay ang mataas ang pinag-aralan, ibang grupo naman ang may karanasan na at isa naman ang wala pang karanasan o experience. Sa totoo lang Kaka Ali, hindi naman ako totally against dito dahil tama naman dahil may magandang objectives.
• Sa tribal groupings- may grupo ang Ilocano, Ilonggo, Iranon, Maguindanaon, Meranaw, Teduray at iba pang tribu.
• Religion o pananampalataya-isang grupo ang Roman Catholic, Iglesia ni Cristo, Episcopal, Evangelical, Islam, Jehovah Witnesess, Seventh Day Adventist at iba pang religion.
• Gender- iba ang babae at iba rin ang kalalakihan at kong minsan may pangatlo pa, “third generation” daw.• May MNLF at MILF, May pro-cha-cha at anti cha-cha • May pro-government at anti government • May pro Amerikano at Against sa Amerikano ETC.ETC…….

Ang lahat ng nabanggit ko ay hindi masama kong tama ang layunin at kong talagang nararapat at kinakailangan, para sa akin, sang-ayon ako dyan, ang mahalaga dito ang layunin kong bakit nag-grupo, ngunit kong minsan ay kalabisan na at mali-mali na dahil kahit ang terms natin na ginagamit ay hindi na naangkop, ang mga halimbawa?:

Sa ating bayan ng Upi, may grupo tayong tinatawag na Muslim, Teduray at Christian, ang katanungan ko dyan: “ano ang grouping na iyan? By Tribe ba? by religion ba? By nationality ba?”

Nalilito ako dyan, kong ano ba talaga ang gruping na iyan, at naitatanong ko-bakit?

Kasi ang term na Muslim, ayon na rin sa inyong programa:

Muslim- ay yaong nanamplataya sa Islam-tama po ba Kaka Ali? Mamaaring siya ay Teduray, Ilonggo, Meranaw, Iranon, Ilocano, dahil ang term na Muslim ay may religious inclination hindi ito nabibilang sa tribo. Ang ibig sabihin ng Muslim, ay nanamplataya- ang kanyang agama o religion ay Islam.

Christian- ay yaong nanampalataya sa agamang Christianismo. Siya ay maaring Ilonggo, Teduray, Iranon, Meranaw, Ilocano o iba pang tribo. Maaring iba pang nationality siya nabibilang, dahil ang pagka-Christiano ng isang tao ay dahil sa pananampalataya hindi dahil sa kanyang tribong kinabibilangan.

Ang term na Teduray ay tinutukoy ay ang tribung Teduray, Ang T’duray ay isang tribu,   katulad din sa tribung Iranon, Maguindanaon, Meranaw, Manubo, Subanen, Ilonggo, Ilocano o iba pang tribu.

Ang tanong ko Kaka Ali, ano ba ang basehan ninyo o natin na hinati-hati natin ang ating mamayan na may grupo ng Muslim, Christian at Teduray? Tama ba ang terms na iyan?

Ang sunod kong tanong, Papaano kong ang aking kapatid na Teduray ay tinanggap ang agama (religion) na Islam, hindi ba nararapat na siya ay Muslim na rin? Katulad din siya sa pananamplataya sa Iranon na Muslim, Meranaw na Muslim, o Ilonggo na Muslim. Siya ba ay Muslim o Teduray na tatawagin? Di ba Muslim na rin siya? Di ba dapat tawagin na siyang Muslim na Teduray, katulad ng nauna nating binanggit?.

Ang Teduray na tinanggap ang Christianity, di ba nararapat na tawagin na siyang Christian? Tulad din siya sa Ilonggong Christiano, Iranon, Tagalog, Ilocano na Christiano? Di ba Teduray siyang Christiano?

Ang Katotohanan ay kong Agama (religion) o pananamplataya ang pag-uusapan sa Upi, may mga mamayan tayong nanampalataya sa Christianity sila iyong Christian, Islam at sila naman iyong MUslim at iba pang religion tulad ng Buddhists, at iba pang religion sa mundo. Kong tribu naman ang basehan, hindi na maitatuwa na nakakarami ang bilang ang mga kapatid na Teduray, Maguindanaon, Ilonggo, Ilocano, Iranon, Meranaw at marami pang ibang tribu dito sa Pilipinas na dito na tuluyan o pansamantalang naninirahan.

Ang mungkahi ko Kaka Ali, bakit, pag-aralan o silipin natin ang ginamit na term ng ating mga ninuno, sa pag-grupo nila sa mga mamayan na kanilang nasasakupan, halimbawa:

•  Ang mga dati ng naninirahan sa isang lugar ay tinawag nila itong-“Talainged” (native inhabitants) at ang bagong dating ay tinawag naman nila ng “Rafu” (new comers, foreigners)
• Ang mga naninirahan banda sa dagat ay tinawag na –“imragat’n” (people along the shore), iyong banda naman sa bundok ay-“kapalawan’n” ( people in the mountain). Iyong banda sa pinagmulan ng ilog ay “Taw sa Raya” at “taw sa Ilod” (people in the river bank).

Sa Saudi Arabia sa panahon ng Propeta Muhammad, ang mga naglipat mula sa Mecca papunta ng Madina ay tinawag na “Muhajir” (new comer) at “Ansari” taga Madina.

Sa ngayon mga panahon, maaring hindi ito maging problema, ngunit balang araw ay magiging problema, bakit? kasi ang term na Muslim ay may religion na aspeto, at ginagamit ito sa buong mundo at may maliwanag na kahulugan sa Qur’an, kaya hindi na natin ito pwedeng baguhin ang kahulugan, ganoon din sa terminong Christian.

Ako ay nanawagan sa Media, Academe, sa official ng goberno at sa lahat ng kinauukulan na minsan din natin itong suriin at pag-aralan para maiwasan ang pagkalito at di pagkakaunawaan sa mga darating na araw.

Lubos na gumagalang, ang iyong kapatid na masugid na tagapakinig.

[Nilagdaan] zamin

(original letter: handwritten in yellow paper by Zamin- binasa ni Kaka Ali sa kanyang programang “kapayapaan” November 27, 2006-5:30-6:30 ng umaga-sa himpilang DXZUP-FM 105.5 MHz)to Friday 5:30-6:30 morning]

kaugnay ng pag-basa natin muli sa sulat at pagtalakay sa issue ay may mga natanggap tayong mga sms (text messages): 

(number sadya nating inalis)  time recived: 06:27:27  21-Jan-2008

“Peace Tama yang sulat ni Kaka Zamin..ang suggestion ko dapat talaga  d na gamitin ang salitang Christian at Muslim or Bangsamoro para d lalala ang hidwaan…dapat talagaang gamitin na salita na naraapat ay ang tribu mismo gaya ng magindanaon, Teduray, Illonggo,, Cebuanao and etc…kaya nga ininsist ko matagal na mali ang tripeople of Upi kc ang Muslim at Christian ay di tribe…Teduray lamang ang tribu.”